El Tanakh o Tanaj es la colección completa de los textos sagrados del judaísmo, conocida también como la Biblia hebrea o Mikrá. Su nombre es un acrónimo formado por las iniciales de las tres secciones que lo componen: Torá, Nevi’im y Ketuvim (TNK).
-
La primera sección, la Torá o Pentateuco, contiene cinco libros atribuidos a Moisés: Génesis, Éxodo, Levítico, Números y Deuteronomio.
-
La segunda, los Nevi’im, incluye libros históricos y proféticos como Josué, Isaías o Jeremías.
-
La tercera sección, los Ketuvim o Escritos, reúne diversos géneros literarios como poesía, sabiduría y narrativa, con libros como Salmos, Proverbios, Eclesiastés o Daniel.
En total, son 24 libros según la tradición judía, aunque su conteo y agrupamiento difieren en biblias cristianas. Fue establecido como canon en torno al siglo I A.C, aunque su compilación se inició antes, tras el exilio babilónico.
La mayoría de sus textos están escritos en hebreo antiguo, con algunos fragmentos en arameo. Constituye la base histórica, religiosa y ética del judaísmo y se utiliza de forma continua en lecturas públicas, rituales y estudio académico. Su estudio es parte central tanto del culto como de la identidad cultural judía contemporánea.
—
Tanakh edo Tanaj judaismoaren testu sakratuen bilduma osoa da; hebrear Biblia edo Mikra ere esaten zaio. Izena bere hiru atalen inizialek egiten duten akronimoa da: Tora, Nevi ‘im eta Ketuvim (TNK).
-
Lehenengo atalak, Torak edo Pentateukoak, bost liburu ditu: Hasiera, Irteera, Lebitarrena, Zenbakiak eta Deuteronomioa. Moisesek idatzi zituela uste da.
-
Bigarren atalak, Nevi’im izenekoak, liburu historiko eta profetikoak biltzen ditu: Josue, Isaias, Jeremias,…
-
Hirugarren atalak, Ketuvim edo Idazkiak izenekoak, hainbat literatur genero biltzen ditu, hala nola poesia, jakinduria eta narratiba: Salmoak, Esaera Zaharrak, Kohelet, Daniel,…
Guztira, 24 liburu dira, tradizio juduaren arabera, baina liburuon zenbaketa eta multzokatzea desberdinak dira Biblia kristauetan. Kristo aurreko I. mendearen inguruan ezarri zen kanon gisa, nahiz eta bildumatzea lehenago hasi zen: Babiloniako erbestealdiaren/gatibualdiaren ondoren.
Testurik gehienak antzinako hebreeraz idatziak daude, horien atal batzuk arameraz agertu arren. Judaismoaren oinarri historiko, erlijioso eta etikoa da, eta etengabe erabiltzen da irakurketa publikoetan, erritualetan eta ikasketa akademikoetan. Beronen azterketa kultuaren eta gaur egungo identitate kultural juduaren parte nagusia da.